Banka gena

dr Violeta Anđelković, šef Banke gena
dr Vojka Babić
dr Natalija Kravić

Prvo sistematsko sakupljanje lokalnih populacija kukuruza na teritoriji bivše Jugoslavije bilo je u periodu 1961 – 1964. godine, u organizaciji Jugoslovenskog saveznog udruženja istraživača i Departmana za poljoprivredu Sjedinjenih Američkih Država (USDA). Oko 1000 uzoraka je sakupljeno i grupisano u 16 grupa, na osnovu morfoloških i bioloških svojstava 392 uzorka. Analiza preostalih uzoraka, sprovedena je u narednom periodu, a konačna klasifikacija obuhvatila je 18 agroekoloških grupa. Sakupljanje novih uzoraka je nastavljeno i u narednim godinama i u toku 1997.godine svi uzorci lokalnih populacija kukuruza (ukupno 2217), analizirani su po CIMMYT/IBPGR deskriptoru.

 

Danas Institut za kukuruz „Zemun Polje“ poseduje banku gena, koja je među deset najvećih u svetu. U njoj se nalazi 2217 lokalnih populacija i 3258 introdukovanih uzoraka (inbred linija, sintetika i kompozita). Seme se čuva u hladnim komorama (srednjoročni uslovi čuvanja, temperatura od 0 do 10ºC i relativna vlažnost vazduha od 45 do 50%).

 

Aktivnosti:

  • Održavanje i regeneracija domaćih i introdukovanih uzoraka kukuruza,
  • Karakterizacija i evaluacija novih uzoraka prema deskriptoru za kukuruz,
  • Detaljnija (morfološka, biohemijska i molekularna) karakterizacija uzoraka za dopunu pasoških podataka,
  • Ispitivanje genetičkog diverziteta uzoraka molekularnim markerima,
  • U okviru Evropskog kooperativnog programa za biljne genetičke resurse – ECPGR (ecpgr.cgiar.org), Institut za kukuruz je 1996. godine izabran za domaćina evropske baze podataka za kukuruz (European maize database),
  • Fenotipska karakterizacija elitnog selekcionog materijala po UPOV deskriptoru (upov.int/index_en.html),
  • Saradnja i razmena uzoraka sa bankama gena širom sveta,
  • Ispitivanje domaće i introdukovane germplazme kukuruza, u cilju identifikacije potencijalnih izvora poželjnih svojstava, kao što su: tolerantnost prema suši, tolerantnost na biotički stress, tolerantnost na herbicide, povećan kvalitet zrna,
  • Stvaranje jezgrovnih (core) i mini – jezgrovnih (mini-core) kolekcija na specifična svojstva, za potrebe programa oplemenjivanja.